Mist u een term? Mail het ons! U krijgt zo spoedig mogelijk antwoord.

A

Abbocato - Italiaanse term voor halfzoete wijn met veel body.

Adamo - Portugese term voor zoete wijn.

Adega - Portugese term voor wijndomein.

Afdronk - De nasmaak van wijn.
Afdronk wordt gemeten in tijd: kort, gemiddeld of lang.
Een gemiddelde afdronk duurt 5-10 seconden.

Doorslikken of uitspugen geeft hetzelfde resultaat,
want in de keel zitten geen smaakpapillen of geurreceptoren.

Wel kun je met doorslikken het alcoholgehalte beter bepalen:
hoe branderiger je keel, hoe meer alcohol.

Agiorgitiko  - blauwe wijndruif uit Griekenland.
Laag zuur, zachte tanine, vol, pruimenaroma.

Aglianico - blauwe druif, Zuid-Italië.
Hoge zuren en tannine, veel fruit, kan goed ouderen.
Wijnen: Taurasi en Aglianico del Vulture

Albarinho / Alvarinho / Albariño
Witte wijndruif, in Noordwest-Spanje en Portugal.

Verwant aan de Riesling
Frisse zuren, abrikzozen, citrus en perzik.

In Spanje wordt de wijnen genoemd naar de druif.
De Albariño was in Spanje een vergeten druif, plotseling herontdekt.
De laatse 10 jaar een hele trendy wijn in Spaanse restaurants, flink in prijs gestegen.

In Portugal heet de wijn van de Alvarinho: Vino Verde.
De bekende hele lichte, jonge stijl witte wijn met frisse zuren en een beetje koolzuur.
Er is in Portugal ook een rode Vino Verde, die hier niet verkocht wordt: tamelijk zure wijn.

Het alcoholpercentage van de wijn is één van de elementen die altijd verplicht op het etiket moeten staan.
Het voorgeschreven minimale alcoholgehalte van wijn is minimaal 8,5 %.
Van nature stopt de vergisting van druivensap bij een maximaal alcoholpercentage van 15 %.

De alcohol in wijn, bier en andere dranken is ethanol.
(met een klein percentage overige alcoholen)
De chemische formule van ethanol is: C2 H5 OH, ofwel een samenstelling van:
Koolstof, Waterstof en Zuurstof.

Bij het distilleren van wijn, bijvoorbeeld voor grappa, eau-de-vie of brandy, wordt de ethanol onttrokken aan de alcoholhoudende basiswijn door verhitting. Ethanol verdampt bij 78,3 graden en wordt door koeling weer opgevangen.

Er zijn drie fases van distilleren: voorloop, hart en afloop.
In de voorloop zit de alcohol die verdampt bij laagste temperatuur:
de methanol, een zeer giftige stof.
Dat is het gevaar van eigen stook: het niet verwijderen van de voorloop.
Het middengedeelte van het stooksel, het hart genoemd, is ethanol.
Na het hart verdampt de afloop: de hogere alcoholen, zoals propanol en butanol.
Zij geven zogenaamde foezels af: onaangename geuren.
In geringe mate zorgen de foezels wel voor meer karakter aan het distillaat.

Alcoholgebruik zorgt voor het loslaten van remmingen.
Ook ontstaat de tunnelvisie, gevreesd in het verkeer: de waarneming is beperkt tot een blikveld recht vooruit.
Zoals met alle verdovende middelen hebben mensen minder controle over hun gedrag en wordt het gedrag minder voorspelbaar.

Matig gebruik van alcohol heeft geen aantoonbaar nadelig effect op de gezondheid.

Aligoté: een witte wijndruif.
Droge wijn met veel zuren, nogal schraal, uit de Bourgogne.

Basis voor de beroemde Kir: een mengsel van Aligoté en Creme de cassis,
bedoeld om de dunne wijn wat ronder en zoeter te maken.

Almacenista - Sherryproducent die een wijn laat rijpen en dan in bulk (ongebotteld) aan een handelaar verkoopt.

Alte reben - Duitse term voor oude wijnstokken. Franse term: Vieilles Vignes.
Meestal wijnranken die meer dan 50 jaar oud zijn.
Door hun leeftijd geven deze wijnstokken minder en kleinere druiven, waardoor de smaak van de wijn geconcentreerder wordt.

Amabile - Italiaanse term voor halfzoete wijn.

Amarone - een rode wijn uit Veneto, Italië

Amerikaanse druivenrassen zoals Vitis Labrusca, Vitis Berlandieri, Vitis Ruperstris, enz.
worden gebruikt als onderstam.
Deze Amerikaanse onderstammen zijn resistent tegen de druifluis, een ziekte die in 1850 uit Amerika is meegekomen met een druivenstok. De druifluis ofwel Phyloxera leeft van de wortels van de druivenstok, waardoor deze zij sappen verliest en binnen enkele jaren afsterft.

De Amerikaanse druiven hebben een smaak die als "foxy" omschreven wordt en niet door ons gewaardeerd wordt.
In Europa moge de wijnen van deze druivenrassen geen wijn genoemd worden. Dat geldt ook voor de  hybriden, een kruising tussen Amerikaanse en Europese druivenrassen.
Hier zijn een paar uitzonderingen op, zoals de Vidal, een hybride van de Amerikaanse Seibel en Franse Ugni blanc, waarvan in Canada prachtige Icewine gemaakt wordt.

Het druivenras, dus de smaak van de wijn, wordt bepaald door de ent:
de wijnstok die op de onderstam groeit.

Anbaugebiete - Duitse term voor een groot afgebakend wijnbouwgebied.

Alle wijnbouwgebieden van Duitsland liggen in klimaatzone A, het koelste klimaat in Europa,
behalve Baden, dat in klimaatzone B ligt.
Er zijn 13 Anbaugebiete:

Ahr
Mosel
Nahe
Pfalz
Mittelrhein
Rheingau
Rheinhessen
Hessische Bergstrasse
Franken
Würtemberg
Baden
Sachsen
Saale Unstrut

Annata - Italiaanse term voor oogstjaar.

Aragonez - Een rode wijndruif.
Portugese benaming van de Spaanse Tempranillo, ook wel Tinto Roriz genoemd.
Eén van de druiven van rode port.

Aromazon - een methode om aroma's in wijn makkelijk te herkennen en te benoemen.
De Wijnstudio heeft een aromazon ontwikkeld op basis van 6 groepen geuren:

Fruit
Bloemen en kruiden
Vegetaal en noten
Dierlijk
Hout en toast
Aards en chemisch

Er zijn ook aromazonnen voor specifieke groepen wijnen, zoals Duitse witte wijn.
En er zijn aromazonnen voor andere dranken, zoals whisky.

Assemblage : Franse term voor het mengen (blenden) van verschillende wijnen.

Zeg in Frankrijk nooit melange van een wijn, want dat wordt beschouwd als een onderschatting van het assembleren.
De keldermeester maakt de assemblage en is daarmee verantwoordelijk voor de smaak van de wijn en de huisstijl van het bedrijf.

Assyrtiko - een witte wijndruif.
Hoge zuren, veel fruit.
Droge wijnen zonder houtrijping uit Griekenland, met name Santorini.
Soms ook zoete wijnen van gedroogde druiven.

Ausbruch - Een Oostenrijkse zoete wijn uit een klein gebied nabij Neusiedlersee - Burgenland.

Wijnen met "Edelrot" (aantasting door botrytrus ofwel porriture noble),
zoet maar elegant, lichter dan de meeste zoete Oostenrijkse wijnen.

In classificatie: tussen Beerenauslese en Trockenbeerenauslese in.
Omdat in dit gebied de "edelrot" altijd optreedt is er een jaarlijkse constante kwaliteit.
Dit zorgt voor een goede prijs/kwaliteitverhouding.

Gistautolyse - de afbraak van dode gistcellen in de wijn.
Dit proces geeft wijn een aroma van brooddeeg.
Bekend bij Muscadet sur lie en mousserende wijn die op de fles gerijpt is,
zoals Champagne en Cava.

Italiaanse term voor een wijndomein dat wijn maakt van eigen, dan wel van gekochte druiven.

Azijnzuur - vluchtig zuur in wijn.

Geeft een onaangename azijngeur en uiteindelijk ook een azijnsmaak.
Iedere wijn die je laat staan, maar ook iedere wijn die langer met de lucht in contact komt, verandert onder onvloed van bacteriën in azijn, het eerste stadium van totale afbraak.

B

Terug naar het alfabet

Bag in box - wijn in een kartonnen verpakking, vaak enkele liters.
In de kartonen doos zit een kunststof zak , waar de wijn wel uit kan, maar geen zuurstof er bij kan. De wijn wordt getapt met een kraantje.
Grootste voordeel: de doos is vierkant, dus makkelijk te plaatsen en te schenken.

Net als bij Tetra pak (zoals sinaasappelsap in een literpak) blijft bij bag in box de kwaliteit van de wijn uitstekend bewaard.
Bovendien: hoe meer inhoud de verpakking, hoe langer de houdbaarheid van de wijn.
Maar het image van bag in box is heel goedkoop, voorlopig dus alleen in gebruik voor goedkope wijnen.

Het zou kunnen veranderen: de schroefdop had hetzelfde image, maar is steeds meer geaccepteerd als volwaardige sluiting voor kwaliteitswijn.

Bandol - rode wijn uit de Provence, Zuid-Frankrijk.
Gemaakt van 100 % Mourverdre-druiven.
Een diepe donkerrode kleur, ronde volle body.
Kan lang bewaard worden.

Barbera - een rode wijndruif uit Piemonte - Italië.
Hoog zuur, kersenaroma.
De Barbera kan als wijn onder de naam Barbera hoge kwaliteit wijn leveren, gekenmerkt door sappig rood fruit.

Bardolino - rode wijn uit Veneto, Noordoost-Italië.
Van dezelfde druiven als Valpolicella, waarvan de belangrijkste: Corvino Veronese.
Bardolino is een makkelijke lichte wijn, licht gekoeld drinken.
Wordt in grote volumes geproduceerd.

Barrique - een houten wijnvat.
Term uit Bordeaux voor een eiken wijnvat met een inhoud van 225 liter.
De beste wijnvaten worden gemaakt met eikenhout uit het Centraal Massief.
Amerikaans eiken heeft grotere porïen en geeft daardoor meer vanilletonen af aan de wijn,
wat de smaak minder subtiel maakt.

Barsac - Frans wijngebied onder Bordeaux, grenzend aan Sauternes.
Een AOC van uitsluitend witte zoete botrytus-wijnen:
wijnen die ingedroogd zijn door 'pourriture noble" ofwel edelrot.

Battonage - Franse  term voor het roeren van de dode gistcellen in de wijn.
Dit geeft de wijn extra smaak.
Vroeger gebeurde dit met een stok (batton) tegenwoordig meestal mechanisch,
in rvs tanken met schoepen.

Engelse term: lees stirring

Baumé - Franse maat voor het suikergehalte in de most.
Dit wordt gemeten met een beaumé-meter, een soort thermometer die men in de most hangt.
Ook wordt een refractometer gebruikt, die in een druppel vloeistof de brekingsindex van het licht aangeeft, wat een indicatie geeft van het suikergehalte.

Tegenwoordig wordt voor de rijpheid van de druif meer gekeken naar de fenolische rijpheid: de rijpheid van tannines en kleurstoffen.
Dit kan men beoordelen door de pit te bestuderen.

Beaujolais - het grootste wijngebied van de Bourgogne.
Beaujolais begint vlak boven de stad Lyon.
Ruim 80 % van alle Bourgogne is Beaujolais. Daarvan is een groot deel Beaujolais primeur. (rood)
Er wordt ook een prima witte wijn gemaakt van de Chardonay-druif.

Rode Beaujolais wordt gemaakt van de Gamay-druif, die het vooral goed doet op granietbodem.
Beuajolais-Villages is wijn uit het midden van de Beaujolais met een betere bodem.

Daarnaast zijn er in het Noorden van de Beaujolais 10 dorpen met het beste terroir,
zij hebben een eigen herkomstbenaming: Cru Beaujolais.
Deze cru's hebben een uitstekende prijs/kwaliteitverhouding, zij kosten gemiddeld €15,- tot € 22,-
De cru's hebben niet aleen rood fruit-aroma's, zij kunnen ook een stevig karakter hebben.
Van Noord naar Zuid zijn de cru's:

St Amour
Juliennas
Chenas
Moulin-a-vent
Fleurie
Chiroubles
Morgon
Regnie
Côte de Brouilly
Brouilly

Beaujolais primeur - zeer jonge wijn uit Beaujolais - Zuid-Bourgogne.
Gemaakt volgende de méthode carbonique - de vergisting vindt plaats in de druif zelf,
waardoor snel kleur en smaak in de wijn komt. Dit gebeurt in een afgesloten tank.

De smaak van Beuajolais primeur is: rood fruit zoals aardbeien en frambozen,
weinig zuur en weinig tannine, een lichte koolzuur-prikkel.
Een zeer soepele, makkelijk drinkbare wijn.
Deze wijn is maximaal een jaar houdbaar, er is een risico van hergisting op de fles.
Ook zijn na een jaar de fruitaroma's uit de wijn.

Beaujolais primeur mag in nederland verkocht worden vanaf de 3e donderdag in november.
Tegenwoordig niet zo belangrijk meer.
De Beaujolais primeur wordt nu grotendeels in Amerika verkocht.

Bereich - Duitste term voor een wijngebied binnen een Anbaugebiet:
een groep van Gemeinden ofwel gemeentes.

Bergerac - Frans AOC gebied ten oosten van Bordeaux.
De wijnen zijn in Bordeaux-stijl gemaakt, maar vaak wat soepeler, toegankelijker.
En prettig geprijsd.

Bin - een Engelse term voor een plek waar je wijnen bewaart,
zoals een bocht in de kelder.
Veel gebruikt in Australë als onderdeel van een merknaam,
bijvoorbeeld: Bin 28 van Penfolds.

Biologische wijn - wijnen die zo natuurlijk mogelijk gemaakt worden,
zonder gebruik van chemische meststoffen of chemische ziektenbestrijdingsmiddelen.
De biologische wijnbouw richt zich primair op een gezond bodemleven in de wijngaard.

Een ontwikkeling die steeds meer terrein wint. omdat wijnmakers erkennen dat je alleen goede wijn kunt maken van de beste druiven.
Veel wijndruiven zijn in meer of mindere mate biologsich verbouwd, bij kleine wijnboeren, maar ook bij hele grote wijnbedrijven, ook in Amerika.

Er zijn meerdere biologische methodes met een erkend label. De bekendste is de bio-dynamiek, die ook rekening houdt met de stand van de planeten.
De biodynamische wijnbouw heeft een eigen keurmerk: Demeter.

In Frankrijk is er ook een tussenvorm:
La Lutte Raisonée, die bestrijdingsmiddelen zo veel mogelijk wil beperken.

Blanc de blancs - witte wijn van groene druiven.

Blanc de noirs - witte wijn van blauwe druiven.

Blaufränkisch - rode wijndruif
Aroma's van kersen en pepers, kruiden.
In Burgenland - Oostenrijk, Duitsland en Hongarije.

Blenden van wijn. Franse term: Assemblage.

De wijnmaker is verantwoordelijk voor de stijl van een wijn, door het blenden van de basiswijnen.
Dat kan zijn: een blend van één druivenras uit één streek, maar van verschillende wijngaarden.
Dat gebeurt in Bourgogne, waar maar één rode druif toegestaan is in de rode wijn.

Voor rode Bordeaux wordt geassembleerd (geblend) met wijnen van maximaal 6 verschilende druivenrassen, meestal uit één gebied.

In Australië is het gebruikelijk om wijnen of druiven in te kopen uit gebieden die wel meer dan 1000 km. uit elkaar liggen.
Voor de Australiërs telt de kwaliteit van de druif en het resultaat in de wijn, niet het herkomstgebied.

Champagne spant de kroon in blenden: vaak tot wel 100 verschillende wijnen in de assemblage van één Champagne:
gemaakt van 3 druivenrassen, diverse gebieden, verschillende partijen uit verschillende jaren, al dan niet met houtlagering.

Bocksbeutel - plattte, buikvormige fles.
Traditioneel in Franken (Duitsland) en voor rosé uit Portugal.

Bodega - Spaanse term voor een wijndomein

Bonnezeaux - AOC wijngebied in het wijngebied Anjou in de Loire, onder de stad Angers.

Bonnezeaux is samen met Quarts de Chaume en Coteaux du layon
het bekendste gebied voor prachtige zoete Loire wijnen.
Gemaakt van de Chenin blanc-druif, met "pourriture noble" - door edelrot ingedroogde druiven.

Bordeaux - prijzen

Bordeaux - regio

Rode Bordeaux is in bijna alle gevallen een blend van druiven.
In vrijwel alle Bordeaux is een deel Merlot verwerkt

Voorbeeld van een pure wijn van alleen Merlot (de zogenaamd mono-cépage (en daarmee een uitzondering op de regel) is Chateaux Petrus in Pomerol, één van de duurste wijnen ter wereld.

Op de rechteroever van de Gironde (st. Emillion, Pomerol en omgeving) zijn de Merlot en Cabernet Franc dominant.

Op de linkeroever (Medoc en omgeving) is de Cabernet Sauvignon dominant.
Omdat Cabernet Sauvignon een veel "strengere" druif is met meer zuren en tannine,
is dit vaak in zijn jeugd een hardere wijn.
Mooie Medoc-wijnen moet je dus niet te vroeg drinken.

De druiven die gebruikt mogen worden in een rode Bordeaux zijn:
Merlot
Cabernet Sauvignon
Cabernet Franc
Malbec
Carmenère
Petit Verdot

In Bordeaux worden droge witte wijnen gemaakt, met name in Entre Deux Mers.
En er worden de beroemde donkergele zoete wijnen gemaakt,
van door botritus (pourriture noble) aangetaste, ingedroogde druiven, met name in Sauternes.

Sauternes is een dikke, volzoete wijn met een hoog zuur. De zuurgraad zorgt voor de balans in smaak. De duurste Sauternes is de Chateaux d'Yquem, waarvan een half flesje meestal meer dan € 100,- kost.

De drie druiven voor witte Bordeaux zijn:
Sauvignon blanc
Sémillon
Muscadelle

Borderies - wijngebied in de Cognac, ten noorden van Bordeaux,
in het district Charente Maritime.

Botanicals - Engelse term voor kruiden en planten die smaak geven aan een drank zoals gin en vermouth.
Bijvorbeeld: koriander, jeneverbes, sinaasapelschillen, absinth.

Botrytus Cinerea - een bekende schimmel in de tuinbouw.

Deze schimmel treedt op waar het warm en vochtig is en tast de vruchten aan.
Meestal bij druiven die naast een rivier of meer staan.

Indien Botrytus optreedt bij onrijpe druiven is de de oogst verloren.
Dit heet in Frankrijk "pourriture gris"

Indien botrytus optreedt bij rijpe druiven spreekt men van "pourriture noble" (Frans)
Edelrot (Duits/Nederlands) of noble rot (Engels)

Door botrytus drogen de druiven in, waardoor de smaken concentreren.
Met name zoet en zuur, die hierdoor krachtiger worden, maar wel in balans blijven.
Hiervan maakt de wijnmaker heerlijke goudgele zoete wijnen.

Bekendste voorbeelden: Sauternes in de Bordeaux, Tokaij in Hongarije,
Vin de Constance in Zuid-Afrika.

Bottiglia - Italiaanse naam voor (wijn)fles.

Brix - meet-eenheid voor het suikergehalte in most.
Gebruikelijk in Amerika. Vergelijkbaar met Beaumé in Frankrijk en Oeuchsle in Duitsland.

Brunello di Montalcino - Wijnregio in in Toscane
Rode wijnen in Chianti-stijl, gemaakt van de Sangiovese druif.
Over het algemeen hoog gewaardeerd en hoog geprijsd.

Brut - Franse term voor een droge mousserende wijn.

Brut wordt door consumenten vaak ten onrechte aangezien voor een kwaliteit van Champagne.
Maar het is niets ander dan het zoetgehalte van de wijn, veroorzaakt door de "dosage":
de suiker die op het laatst aan de Champagne wordt toegevoegd.

Bush vine - een manier van geleiden en snoeien van de druivenstok.
Bush vine is een half-wilde groeiwijze, de druiven zijn niet mechanisch te oogsten.

Butt - Sherryvat van 600 liter.

C

Terug naar het alfabet

Cabernet Franc
Rode wijndruif, familie van de beroemde Cabernet Sauvignon.
Bordeaux, met name de rechterover (st. Emillion en omgeving) en de Loire.

Veel fruit. Gedijt goed in een koel klimaat, maar als het te koud is wordt hij niet helemaal rijp.
Dan ontstaan aroma's van paprika en groene onrijpe vruchten.

Cabernet Sauvignon
's Werelds meest gewaardeerde internationale rode wijndruif.

Veel kleur, tannine, zuur, vegetale tonen, zwarte bessen-aroma.
Laat zich uitstekend op hout rijpen.
Geeft strenge wijn die zeer goed kunnen ouderen.
Veel gebruikt in internationale blends om wijnen te verbeteren.

Dominante druif in Haut Medoc, Bordeaux.
Populair in de hele wereld, met name in Californië:
de beroemde Opus One van Robert Mondavi.

Cahors AOC - wijngebied in Zuidwest-Frankrijk.
Rode wijn van Malbec en Tannat: zeer krachtig, tanninerijk, met een volle body.

Vroeger vanwege hun donkere kleur vins noirs genoemd: zwarte wijnen.
Tegenwoordig hebben ze een soepeler stijl.

Calvados - Regio in Normandië, Noord-Frankrijk.

Een vruchtbare grond, zeer geschikt voor appels en peren.
Van de wijn hiervan (cider) wordt een distillaat gemaakt met een eigen AOC: Calvados.

Italiaanse benaming voor een coöperatie.

Italië is de grootste wijnproducent ter wereld, goed voor 1/5 van de totale wereldproductie,
met een opbrengst van +/- 6 miljard liter wijn per jaar.
Er zijn in Italië enorm veel kleine wijnboeren en boeren die druiventeelt erbij doen.
Zij verkopen hun druiven aan de plaatselijke coöperatie.

Cap Classique - Zuid Afrikaanse term voor mousserende wijn,
gemaakt volgens de methode traditionelle: 2e vergisting op fles.

Carignan / Carinena / Mazuela - rode wijndruif.
Een echte heet-klimaat druif, groeit in Roussillon, Spanje en Californië.
Veel tannine, redelijk veel zuur, kan ook mooi rood fruit geven.

Carmenère - rode wijndruif.
Onderdeel van de blend van Bordeaux druiven.
Het boegbeeld van Chili, in het verleden in de wijngaard vaak verward met Merlot.
Stevige zuren, veel smaak en kleur

Italiaanse term voor een boerderij, tegenwoordig gebruikt als "wijndomein".

Casta - Portugese term voor druivenras.

Cava - Mousserende wijn uit Noord-Oost Spanje.
Gemaakt volgens de méthode traditionelle: 2e vergisting op fles.
Geproduceerd in Penedes en diverse afgebakende gebieden, o.a. Rioja.

Druivensoorten en hun rol in de Cava:
Macabeo (Viura) geeft fruit.
Parelada geeft zachtheid.
Xarel-lo geeft kracht en aroma.
Ook Chardonnay mag voor Cava gebruikt worden.

Cave - Franse benaming van een (wijn)kelder, een ondergrondse ruimte waar wijn wordt opgeslagen.

Ook vaak gebruikt als aanduiding van een wijnmakerij.
Cave coopérative is een wijncoöperatie: een samenwerkingsverband van druiventelers en wijnmakers.

Cépage - Franse term voor druivenras.
Engels: varietal.

Een mono-cépage wijn is gemaakt van één druivenras,
een bi-cépage wijn is gemaakt van twee druivenrassen.

Cerasuolo  - Italiaanse term voor kersenroze.

 Chai - Franse term voor bovengrondse opslagruimte voor wijn, meestal in vaten.

Chalonnais - wijngebied in de Bourgogne, tussen Maconnais en Côtes d' Or.
Bekendste subregio: Mercury, Givry, Rully, Montagny.
Witte wijnen van de Chardonnay druif met over het algemeen een goede kwaliteit/prijsverhouding.

Chambolle-Musigny : Gemeente in De Côte de Nuits (Bourgogne)
Beroemd om rode wijnen gemaakt van de Pinot Noir druif.

Champagne -kalkbodem.
De beste Champagnegronden bestaan grotendeels uit kalk.
Die heeft een uitstekende drainage, dus te veel water wordt snel afgevoerd,
en in droge tijden is er een goed water-reservoir.
Kalk is een zachte bodem, de wortels van de wijnstok kunnen diep doordringen.

Champagne is een afgemeten gebied, daarbuiten mogen de wijnen geen Champagne heten.
Een goed stuk grond (een Grand Cru) kost momenteel ruim 1 miljoen euro per hectare.
Het is daarmee de duurste landbouwgrond van de wereld.

De kwaliteit van de druiven en daarmee de prijs voor de wijnbouwers wordt voor een groot deel
afgemeten aan de mate van kalk in de bodem. De beste delen heten "Grand Crus".
De beste Champagnes worden gemaakt van druiven van Grand Crus en Premier Crus - bodems.

Champagne - flesinhoud.
Vanaf Jeroboam zijn het namen van koningen in het Oude Testament.

Chaptalisatie - Franse term voor het toevoegen van suiker aan de most.
Uitgevonden door Comte Chaptal, een minister onder Napoleon.
In Duitsland heet dit Anreichern.

De suiker wordt altijd vóór de vergisting toegevoegd.
Het doel is niet de wijn zoeter te maken.
(dan zou je de suiker ná de vergisting moeten toevoegen, dat gebeurt met Champagne)

Chaptalisatie heeft als doel meer alcohol in de wijn te krijgen.
Dat maakt de wijn ronder, soepeler, iets zoeter, en geeft meer body.

In Europa alleen toegestaan in zogenaamde A en B zones:
de koele klimaten zoals Duitsland en Noord-Frankrijk,
waar de druiven moeite hebben met rijping en de vorming van suikers.
Niet toegestaan in C-klimaten: Zuid Frankrijk, Spanje, enz.

Chardonnay is een witte druif met een goede zuurgraad en een medium tot volle body,
met aroma's van abrikozen en appel, soms ook boter.
Laat zich goed lageren op hout.
Sommige Chardonnay-wijnen kunnen heel lang bewaard blijven.

Makkelijk te telen, groeit in koel en warm klimaat, heeft hoge opbrengsten.
Geeft de beste kwaliteiten op kalkgronden.
Beroemd geworden in Bourgogne, met name Le Montrachet en Meursault.
Dit zijn houtgelagerde stijlen.

Chablis (Noord-Bourgogne) heeft meestal geen houtlagering.
Het zeer koele klimaat zorgt voor uitgesproken frisse citrustonen.
Voornoemde wijnen zijn mono-cépages: wijnen van één druivenras.

Een derde van alle Champagnedruiven is Chardonnay.
Als een Champagne geheel uit Chardonnay bestaat heet dit blanc de blanc.

Chardonnay is overal in de wereld aangeplant.
Wordt "de Kameleon" genoemd omdat je er alle stijlen van kunt maken,
maar de bekendste internationale stijl is met een flinke houtlagering.

Charmat methode of Cuve close - Productiemethode voor mousserende wijn.
Tweede vergisting op tank.

De 2e vergisting produceert veel koolzuur, CO2, die in een tank vastgehouden wordt.
Doordat het koolzuur niet weg kan trekt het in de wijn.
Hoe kouder de tank, hoe langer het proces duurt: van 10 tot 90 dagen.
Hoe langer het duurt, hoe beter de integratie van de koolzuur in de wijn.

Château - Franse term voor wijnhuis in de Bordeaux.
Hoewel er veel mooie kastelen in Bordeaux staan is de naam Château niet beschermd.
Er hoeft helemaal geen kasteel te staan, een schuur mag ook Château heten.
De term voor een wijnhuis in Bourgogne is Domaine.

Chenin blanc - witte wijndruif.
Loire – Frankrijk: prachtige zoete (botrytus) wijnen en mousserende wijnen.
De zoete Vouvray kan soms 100 jaar oud worden.

In Zuid Afrika genoemd: “Steen”
Hoge zuren. Voor droge, zoete en mousserende wijnen.

Chiaretto - Italiaanse term voor lichte of bleke rosé.

Cinsault - rode wijndruif.
Provence - Frankrijk.

Hoge opbrengst en veel zuren.
Gedijt goed in een heet klimaat, daarom veel geteeld in Noord-Afrika.
Basis van de beroemde Chateau Musar in Libanon.

 Climat - Franse term voor een wijngaardperceel, gebruikt in de Bourgogne.

Clos - Franse term voor en ommuurde wijngaard, gebruikt in de Bourgogne.
De bekendste is Clos de Vougeot, een wijngaard met 70 eigenaren!

Colombard - witte wijndruif. Basis van de Armagnac, een druivendistillaat.

Colombard lijkt op de Sauvignon blanc, maar is iets ronder en minder fris.
Tegenwoordig de basis van veel smakelijke en zeer goedkope Pays d'Oc wijn.
Vaak een prima huiswijn voor de horeca.

Commune - Franse term voor een dorp.
In de wijnbouw een verzameling wijngaarden in en rondom een dorp.

Condrieu - een gebied in de Noord-Rhône.

Hier worden de beroemde zeer dure wijnen gemaakt van de Viognier-druif.
Droge wijnen met een volle weelderigheid en bloemenaroma's, iets vettig.

Confusion Sexuelle - Franse term voor insectenbestrijding met hormonen.
Diverse insecten in de wijngaard (Frans: vers de grapes)
vreten aan de wijnstok, de druiven en de bladeren.

Met behulp van sexuele geurstoffen: feromonen, worden de mannetjes op een dwaalspoor gezet.
(het lijkt wel of er door de hele wijngaard vruchtbare vrouwtjes-insecten vliegen)
Daardoor stopt de voortplanting en is de ziekte bestreden.

Italiaanse term voor handelsvereniging van wijnproducenten.
Te herkennen aan de hals-labels op de fles.

De bekendste Consorzio is de Gallo Nero voor Chianti Classico, te herkennen aan de zwarte haan.

Continentaal klimaat of landklimaat: hete droge zomers, koude winters.
Bijvoorbeeld: La Mancha, Midden-Spanje.

Coöperatie - Faciliteit waar men wijn maakt, soms ook bottelt en etiketeert, en zelfs de verkoop en publiciteit in handen heeft.
Eigendom van een aantal wijnboeren. Vaak moet men lid zijn om aan de coöperatie te mogen leveren.
Een ideale oplossing voor druiventelers met weinig opbrengst.

Cornas - AC gebied in de noord- Rhône (Frankrijk)
Krachtige rode wijn van 100 % Syrah druiven.

Cortese - witte wijndruif.
Geeft frisse wijnen met tonen van limoen en peer.
Noord-Italië, basis van de Gavi wijn.

Corton - wijndorp in Côte de Beaune - Bourgogne.
Rode wijnen van de Pinot Noir en witte wijnen van de Chardonnay.

Eén van de duurste witte wijnen ter wereld: Corton-Charlemagne Grand Cru.

Corvino Veronese - rode wijndruif.
Veneto – Italië.
Samen met Rondinello en Molinera-druiven de basis voor Valpolicella, Bardolino, Amarone en Reciotto.
Corvino is van deze drie de kwaliteitsdruif.
Geeft veel fruit en kleur.

Coteaux-du-Layon - wijngebied in Anjou, Loire -Frankrijk.
Zoete witte botrytus-wijnen van de Chenin blanc druif.

Côtes - Franse term voor een helling in de wijngaard.
Hellingen hebben een aantal voordelen:
De zon kan door de schuinte van de heling beter doordringen in de wijnstokken.
Daardoor rijpen de druiven beter. Dit is vooral gunstig in koele gebieden.

Ook blijft de gevreesde nachtvorst er niet in hangen, die zakt naar beneden.

Een nadeel van een helling is bodemerosie.
Soms moet de bovenlaag van de bodem weer opnieuw aangebracht worden.

Als de helling erg stijl is wordt mechanisch werken moeilijk.
Er worden dan kabels gebruikt of zelfs sporen en lieren aangebracht.
De arbeidskosten gaan daardoor wel omhoog.

Crémant - Franse term voor alle mousserende wijnen buiten Champagne.
Wijnen die gemaakt zijn met de Méthode Traditionelle: tweede gisting op fles.

Franse term voor gewas.
Kan echter ook een kwaliteitsgebied zijn in de wijnbouw of een classificatie: Grand Cru.

Cru Artisan - een kwaliteitsaanduiding voor Bordeaux wijnen.
Lager dan Cru Bourgeois.

Cru Bourgeois - kwaliteitsaanduiding voor Bordeaux-wijnen.

Het antwoord op de Grand Cru Classées, een indeling die sinds de instelling in 1855 onveranderd is.
Dit heeft geleid tot ontevreden wijnboeren die hele mooie wijnen maken, misschien soms beter dan de geclassificeerde, maar nooit meer in de classificatie opgenomen kunnen worden.

Helaas is Crus Bourgeois door constante onenigheid tusen wijnproducenten voortdurend een bron van problemen, die voor de rechtbank uitgevochten worden.

Kwaliteitsperceel, meestal in Bordeaux.

Cuve close - tankmethode of Charmat methode.
Een manier om mousserende wijn te maken.

Een wijn wordt opnieuw aan het gisten gebracht door suiker en gist toe te voegen.
Deze  2e vergisting produceert veel koolzuur, CO2, die in een tank vastgehouden wordt.
Doordat het koolzuur niet weg kan trekt het in de wijn.

Hoe kouder de tank, hoe langer het proces duurt: van 10 tot 90 dagen.
Hoe langer het duurt, hoe beter de integratie van de koolzuur in de wijn.

Cuvée - Franse term voor een blend van wijnen.

D

Terug naar het alfabet

Dégorgement - Franse term voor het verwijderen van het gist-bezinksel in een mousserende wijn.
Letterlijk: het uit de keel halen.

Direct hierna volgt het eventuele aanzoeten en bottelen.
Daarna is de musserende wijn klaar voor verkoop en zal niet verder verbeteren.

Demi sec - Franse term voor een halfdroge wijn.
Voor Nederlandse begrippen is dit al tamelijk zoet.

Dépot - Franse term voor bezinksel.
Vaak een teken van een niet- of weinig gefilterde wijn.
Door weinig te filteren behoudt de wijn meer smaak,
maar de consument waardeert het bezinksel niet, en denkt vaak dat de wijn een fout heeft.

Een vintage port is niet gefilterd.
Een zeer oude Vintage Port kan een derde deel van de fles met bezinksel vullen.

Dolcetto - rode wijndruif.
Italiaanse druif, voornamelijk in Piemonte.
Gelijknamige wijn, donkerrood, zachte tannine.

Ondanks zijn naam (zoetje) zit er vaak een bittertje in de wijn.

 Domaine - Franse term voor wijngoed, vooral gebruikt in Bourgogne.

Dosage - Franse term voor de aangevulde zoetheid van een mousserende wijn.
Champagne is van nature zeer droog.
Als de Champagne verkoopklaar wordt gemaakt, wordt hij afgevuld met een scheutje suiker, opgelost in wijn.
Dat heet dosage, of: liqeur d'expedition. Op dat moment wordt de zoetheid van de wijn bepaald.

De zoetheden in Champagne zijn: (totaal aantal grammen suiker per liter)
Brut nature / Extra brut / Ultra Brut / Zero Dosage 0 gram/liter
Brut 0 -15 gram/liter
Extra Sec 12 - 20 gram/liter
Sec 17 - 35 gram/liter
Demi-sec 33-50 gram/liter
Doux 50 gram/liter en meer

Druifluis: Phyloxera Vastatrix ofwel de Vernietiger.

Deze druifluis, meegenomen door Engelse wetenschappers, heeft tussen 1850 en 1900 het merendeel van de wijnbouw in Europa vernietigd. Hij leeft van het sap van de wortels van de druivenstam, waardoor de druivenstok afsterft.

De enige remedie is de druif te enten op een onderstam van Amerikanse druivenrassen.
Er zijn nog een paar plaatsen in de wereld waar niet-geënte druiven staan, zoals in Portugal, Australië, de Provence en heel Chili.

E

Terug naar het alfabet

Eau de vie - letterlijk: levenswater
Een distillaat van de restanten van de wijnpersing: schillen, stelen en pitten.
Hierin bevindt zich altijd nog een restant wijn, dat gedistilleerd wordt.

Edelfäule - Duits term voor edelrot.
Frans: pourriture noble. Engels: noble rot.

Een schimmmel (botrytus) die spontaan optreedt bij druiven in warm en vochtig weer.
Hierdoor drogen de druiven in en worden smaken geconcentreerd, met name suikers en zuren, die in smaak wel in balans blijven.

Over de hele wereld maken wijnmakers hiervan goudgele zoete wijnen, zoals de Sauternes en de Tokaij.

Edes - Hongaarse term voor zoete wijn.

Egrappage - ontstelen van de druiven.
Ontstelen wordt vaak toegepast, altijd vóór de vergisting,
om te voorkomen dat er (te veel) bittere tannine in de wijn komt.

Einzellage - Duitse term voor een wijngaard.
Frans: Vigne. Engels: vineyard.

Elaborado (por) Spaanse term voor: geproduceerd (door)

Elevée en fût de chêne - de wijn is opgevoed op eikenhout.

Spaanse term voor: gebotteld (=in de fles gedaan) (door)

Entre Deux Mers - een groot AOC wijngebied in de regio Bordeaux,
waar voornamelijk droge witte wijn gemaakt wordt van de druiven:
Sauvignon blanc, Sémillon en Muscadelle.

Letterlijk betekenis: tussen twee zeeën: het gebied tussen de rivieren Garonne en Dordogne.

Erzeuger-abfüllung
Duitse term voor "op het wijngoed gebotteld".
Frans: mise en bouteille á la propriétaire.

Ethanol - alcohol
De chemische formule van ethanol is: C2 H5 OH.

Etiket voorschriften in de EU

Extra sec - Franse term voor droog, maar minder droog dan Brut.
In gebruik voor mousserende wijnen.

F

Terug naar het alfabet

Fattoria - Italiaanse term voor wijndomein
Frans: Château (Bordeaux) of Domaine (Bourgogne)

Federspiel - Categorie van wijnen in Wachau-Oostenrijk.
Lichte, opwekkende wijnen.
Andere categorieën in Wachau: Steinfeder en Smaragd.

Federweisser - jonge, niet helemaal uitgegiste wijn in Duitsland.
 

Fiasco - de ouderwetse Italiaanse mandfles.
De bolle fles is omkleed met raffia. Arbeidsintensief, dus nu te duur.

Fine Champagne - geen Champagne. maar een gebied in de cognac.
Cognac wordt geproduceerd in het departement Charente Maritime, boven Bordeaux.

De belangrijkste druif: Ugni blanc, ofwel Trebbiano, een echte massawijn-druif.
Fine Champagne is gemaakt van druiven uit de Grande Champagne en Petite Champagne.
Dit zijn gebieden met een kalkbodem. Hoe meer kalk, hoe hoger de kwaliteit.

Flor - een laag gist.
Flor is een gistlaag van een paar centimeters dik, die zweeft boven de sherry.
Het is een spontaan natuurverschijnsel dat voorkomt in het sherrygebied
en enkele andere plaatsen in de wereld, waaronder de Jura.

Flor sluit de sherry in het vat af, waardoor er geen zuurstof bij kan.
Deze sherry's heten Fino of Manzanilla. Zij zijn altijd heel dun van structuur
en zeer bleek van kleur.

Een Amontillada is een sherry die eerst flor heeft gehad, maar later toch geoxideerd is.

Voor meer informatie: www.vinosdejerez.nl

Foudre - Franse term voor een zeer groot houten wijnvat.
Geen vaste maat, enkele duizenden liters inhoud.
Door de grootte heeft het hout geen invloed op de wijn.

Fouten in wijn - veel fouten worden gemaakt door slechte hygiëne of slechte sluiting.
De meest voorkomende fouten zijn:

Kurk: een muffe, schimmelige lucht, die alle andere geuren verdringt.
Oorzaak: Trichlooranysol, een chemische verbinding, vaak in de kurk aanwezig.

Azijnsteek: een zure azijnlucht en zure azijnsmaak.
Oorzaak: de azijnbacterie, vaak veroorzaakt door zuurstof bij de wijn.

Oxidatie: een sterke sherry-lucht. Witte wijn wordt donkergeel, rode wijn wordt bruin.
Oorzaak: lucht bij de wijn.

Stal: een geur van dierlijke mest of paardenzweet.
Oorzaak: slechte hygiëne geeft ruimte aan een bacterie: brettanomyces.

Zwavel: een penetrant pijnlijk gevoel hoog in de neus.
Oorzaak: het overmatig gebruik van zwavel, een conserveringsmiddel voor wijn. 

Frizzante - Italiaanse term voor licht mousserende wijn: 2,5 bar druk.
Frans: Pétillant. Duits: Perlwein.

G

Terug naar het alfabet

Gamay - rode wijndruif.
Beaujolais - Frankrijk. De beste wijnen op granietbodem.
Lichte body, aardbeien aroma

Er zijn 10 beroemde cru's in Beaujolais, zoals Fleurie, Moulin a Vent.
Een aantal cru's smaken veel steviger dan men verwacht bij een " Beaujolais"

Beaujolais Primeur is met de methode "Maceration Carbonique" in 6 weken klaar.
Consumptie in Nederland vanaf de 3e donderdag in November.
De Beaujolais Primeur wordt nu vooral naar Amerika geëxporteerd.

In Nederland wordt niet veel Beaujolais primeur meer gedronken.
Het is veelal vervangen door Novello's uit Italië, die in de eerste week van november hier zijn.

Garganega - witte wijndruif.
Groen fruit, strakke zuren, medium body. 
Dominante druif in Soave wijn (Veneto - Italië).

Garnacha / Grenache - rode wijndruif.
Meest geteelde rode druif in Spanje (Garnacha) en Zuid-Frankrijk (Grenache)
Is een belangrijk deel van de blend van druiven in de Châteauneuf-du-Pape, samen met Syrah.

Meest geteelde rode druif ter wereld. Leeft bij voorkeur in een heet klimaat.
Geeft veel alcohol en weinig kleur: geschikt voor rosé

Garrrafeira - Portugese term voor een gerijpte wijn.
De garrafeira is de topwijn van een bedrijf, met de langste rijping.

Gastronomie - het samengaan van eten en wijn.
De beste combinaties van wijn en eten worden gemaakt als het karakter van beiden overeenkomt.
Bekende combinaties zijn: blauwe schimmelkaas met zoete Sauternes,
wildschotel met Syrah uit de noord-Rhône, Riesling met zuurkool, truffel met Chianti.

In traditionele wijnstreken is de gastronomie goed, omdat de bewoners al eeuwen lang
hun wijnen en eten op elkaar afgestemd hebben.

Rode wijn bij vlees en wit bij vis is een achterhaald principe.
Lichte rode wijn kan bij gebakken vis, stevige witte wijn kan bij licht vlees.

Peter Klosse heeft met zijn smaakonderzoek baanbrekend werk verricht.

Om het karakter van wijn en eten te begrijpen is te onderscheiden:
Mondgevoel: strak of filmend
Smaaktype: jong of rijp
Smaakintensiteit: flauw of krachtig
Complexiteit: eenvoudig of complexheeft

Gavi di Gavi - droge witte wijn uit Piemonte -Italië,
Frisse zuren van de Cortese-druif.
Een DOCG wijn die van zeer goede kwaliteit kan zijn.

Gewurztraminer - witte wijndruif.
Elzas – Frankrijk, Alto Adige – Italië, Duitsland, Oostenrijk, Nieuw-Zeeland, Spanje, Australië.
Verwant aan de Muscat druif. Een kruidig rozenaroma.
Medium tot lage zuren. Droge, halfdroge en zoete wijnen.
In sommige koele streken kan de Gewürztraminer meer frisse zuren ontwikkelen.

In de Elzas wordt deze druif de Keizer genoemd.

Gigondas - AOC in de Zuid-Rhône, Frankrijk
Dominante druiven: Grenache en Syrah, vergelijkbaar met Châteauneuf-du-Pape.

Gist - eencellig micro-organisme.
Gist produceert het enzym zymase, wat suiker omzet in alcohol en koolzuur.
De belangrijkste wijngist is Saccharomyces Cerevisiae.

Gist vermeerdert zich razendsnel, zolang de omstandigheden gunstig zijn:
vocht, voeding, zuurgraad, temperatuur, maar vooral zuurstof.
De celdeling verloopt als volgt: 1 gistcel wordt 2, 2 wordt 4, 4 wordt 8, enz.

De suikeromzetting naar alcohol is echter anaëroob: zonder zuurstof.

Givry - AOC gemeente in de Côte Chalonais in Bourgogne, Frankrijk
Zowel rode wijn van de Pinot noir als witte wijn van de Chardonnay.

Goût de Pétrol - Franse term voor een aroma van benzine of rubber.
Tegenwoordig spreken de Fransen van Goût de terroir, dat klinkt beter.
Deze smaak ontstaat door de mineraligheid van de bodem.
Met name de Riesling druif is er gevoelig voor.

Bij Duitse Riesling ontstaat het vooral tijdens het ouderen van de wijn.
Deze geur komt tevoorschijn bij onrijp geplukte druiven, een techniek die in Australië bewust wordt toegepast.

Er zijn wijnproevers die dit aroma als een fout in de wijn beschouwen.
Maar het wordt ook gewaardeerd, met name als het niet te overheersend is.

Graciano - rode wijndruif
Belangrijke druif in Navarra, Spanje, komt ook voor in Rioja en de rest van Spanje.
Veel fruit, de dikke schil zorgt voor kleur en tannine.
Wordt vaak geblend met de rode Garnacha - druif.

Grains nobles - druiven, aangetast door edelrot of pourriture noble: botrytus cinerea.
Deze schimmmel verschijnt in een warm en vochtig klimaat.
De druiven drogen uit en de smaken concentreren. Bijvoorbeeld in Sauternes en de Elzas.

Grande Champagne - geen champagne, maar een gebied in de cognacstreek: Charente Maritime.
De bodem bevat hier de meeste kalk, wat de beste Cognac geeft.

Granvas - Spaanse term voor een mousserende wijn gegist in tanks.

Grechetto - witte wijndruif.
Gemiddeld tot hoge zuurgraad, basis van de Orvieto wijn: Umbrië, Italië.
Droge en halfzoete (amabile) wijnen.

Grenache blanc - witte wijndruif.
Veel body, gemiddeld tot laag zuurgehalte, perzikaroma.
In Zuid-Frankrijk en Noord-Spanje.

Grosslage - Duitse term voor een groep wijngaarden.
Dit is een groep Einzellagen (wijngaarden) tezamen.

Grüner Veltliner - witte wijndruif.
Typisch Oostenrijkse druif, waarvan hoge kwaliteiten wijn gemaakt worden.
Ruim 1/3 van alle Oostenrijkse druiven is Grüner Veltliner.

Heeft redelijk fris zuur en fruitigheid.
Leent zich voor alle soorten smaken, van licht en fris tot vol en stevig.
Door zijn veelzijdige smaken heel goed inzetbaar bij allerlei eten.

H

Terug naar het alfabet

Handelshuis - Frans: merchant.
Een bedrijf dat druiven inkoopt, verwerkt en daarna verkoopt.
Ook de naam van een bedrijf dat wijn inkoopt en verkoopt.
Ofwel: een wijnhandelaar.

Heurige - jonge wijn uit Wenen, die nog gistend is.

HPA nummer - Hoofdproductschap Akkerbouw Producten.
Op een wijnetiket moet de naam van de importeur staan, of zijn HPA nummer.

Hybride - een kruising van Europese druiven (Vitis Vinifera)
en Amerikaanse druiven (Vitis Labrusca, Vitis Berlandieri en andere).
Hybriden zijn niet toegestaan om wijn van te maken,
omdat de Amerikaanse druiven een slechte wijnsmaak afgeven.

Er zijn een paar uitzonderingen voor specifieke druiven in specifieke gebieden:
Vidal, een hybride van de Franse Ugni blanc en de Amerikaanse Seibel druiven,
gebruikt voor Canadese Ice Wine.

Baco 22A, gebruikt voor Armagnac en de enige toegestane hybride-druif in Frankrijk.

In Nederland zijn met name de rode wijnen vaak gemaakt van hybriden zoals de Regent.
Deze hybriden zijn beter bestand tegen het vochtige en koude Nederlandse klimaat.

I

Terug naar het alfabet

Imbottigliato all' origine - Italiaanse term voor gebotteld op het domein.

Invecchiato - Italiaanse term voor gerijpt.

J

Terug naar het alfabet

Jumilla - DO wijngebied in Zuid-West Spanje, onder Valencia.
Donkerrode, volle wijnen van de Monastrell druif. (Frans: Mourvèdre)

K

Terug naar het alfabet

Klaren - het schoonmaken van de wijn.
Met name het verwijderen van zwevende deeltjes en eiwitten.
Hiervoor wordt gebruik gemaakt van bentoniet, een soort klei uit Amerika.
Ook wordt gelatine of eiwit gebruikt.

Klaren wordt toegepast ná het filteren.

Kloon - wijnstokken die vermenigvuldigd zijn uit dezelfde moederplant.
Elke kloon heeft specifieke eigenschappen, zoals vorstbestendigheid, vroeg of laat rijpend,
resistentie tegen bepaalde ziektes.

De Pinot Noir en de Tempranillo druiven staan erom bekend erg makkelijk te veranderen van eigenschappen.
Er zijn dan vele klonen van één ras.

Meet-eenheid voor de hoeveelheid suiker in de most.
Gebruikelijk in Oostenrijk.

Vergelijkbaar met Beaumé (Frankrijk), Brix (Amerika), Oechsle (Duitsland)

Koolzuurgas - CO2.
Gist breekt suiker af in alcohol en koolzurgas. CO2 is wat wijn mousserend maakt.
Maar ook in zogenoemde "stille wijnen" (niet-mousserende wijnen)
zit een minieme hoeveelheid natuurlijk koolzuur.
Dit maakt wijnen toegankelijker, makkelijker drinkbaar.

Als het koolzuurgas duidelijk warneembaar is heet dit frizzante Italië) of pétillant (Frankrijk)
Als de druk nog verder toeneemt tot 5-6 bar, spreekt men van spumante (Italië) of mousseux (Frankrijk)

In de gistkelder is het ook een gevaar: het is reukloos en verdringt zuurstof.
Luchtverversing is dus essentieel.

Koolzuurinweking - Frans: macération carbonique.
De hele druiventrossen worden onder druk vergist.
De gisting vindt in de druif plaats.

Dit geeft wijnen met veel kleur en primair fruit en weinig tannine.
Deze techniek wordt toegepast voor rode Beaujolais.

Kurk - Frans: bouchon.
De bast van de kurkboom. Een kurkeik doet er 30 jaar over om voor het eerst kurk te leveren.
Daarna kun je elke 10 jaar oogsten.
Portugal is de grootste kurkeik-producent ter wereld.

Kurk is ook de benaming van een verontreiniging in de fles.
Dit wordt veroorzaakt door TCA: Trichlooranysol.

Het effect van "kurk" is eerst een verlies van geur, met name het fruit in de wijn.
Daarna komt er een muffe geur die verschillend omschreven wordt:
schimmel, vochtige kelders, oude kerken of natte kranten.

De kurk-verontreiniging is een chemisch proces in de fles.
Het is een reactie van chloor of broom, veroorzaakt door een slechte kurk,
of door de ruimte waarin de wijn, fles, kurk, doos, enz. zich bevindt te reinigen met chloor.

Kurk is niet per definitie de beste sluiting,
het was de laatste eeuwen de beste sluiting die technisch mogelijk was.

De alternatieven voor een kurksluiting:
* een kunststof kurk. Goed voor snel te drinken wijnen.
Zij geven echter na enkele jaren ook een geur aan de wijn af.

* Een glazen kurk, hersluitbaar. Kostbaar, maar mooi en effectief.

* De "Stelvin" ofwel: schroefdop.
Dit heeft de toekomst. Proefnemingen hebben uitgewezen dat de rijping onder schroefdop
nog beter verloopt dan onder kurk: de wijn behoudt meer frisheid en fruit.
De schroefdop is duurder dan kurk, omdat de fles zeer nauwkeurig gemaakt moet zijn,
zodat er geen lekkage optreedt.

KWV - Kooperatieve Wynbouers vereniging.
De grootste coöperatie in Zuid-Afrika.

L

Terug naar het alfabet

Lambrusco - rode wijndruif.
Hier wordt in Emilla Romagne (Italië) de gelijknamige wijn van gemaakt:
een heel lichte stijl wijn, licht mousserend, halfdroog.

Helaas wordt de Lambrusco ook misbruikt als naam voor een zeer goedkope fabrieksmatige wijn.

Latwerk - geleidingssysteem voor wijnranken van palen en ijzerdraad.
Engels: trellis.
 

Lees stirring - Engelse term voor het roeren van de dode gistcellen in de wijn.
Dit geeft de wijn extra smaak.
Frans: battonage (roeren met een stok).

Lie - Franse term voor bezinksel van dode gistcellen.
Engels: lees.

Door de wijn sur lie te leggen ontstaat er een typische gistsmaak van brooddeeg.
Bekendste voorbeelden: Champagne en Muscadet sur lie.
 

Lieu dit - Franse term voor een wijnperceel.
Dit wijnperceel heeft geen Grand Cru of Premier Cru status,
maar wordt wel als een beter stuk grond gezien.
 

Liqueur d' Expedition - Franse term voor de zoete toevoeging aan Champagne.
Vlak voor de botteling wordt de zoetheid van de (altijd zeer droge) Champagne bepaald.
Een mengsel van suiker en wijn wordt toegevoegd.

De zoetheid van de Champagne loopt van zero dosage (totaal droog) tot doux (uitgesproken zoet)

Liqueur de tirage - Franse term, gebruikt bij Champagne.

Een mengsel van wijn, suiker en gist wordt aan een stille wijn toegevoegd.
Een stille wijn is een al vergiste, niet-mousserende wijn.

De fles wordt weer afgesloten en dit mengsel zorgt voor een tweede gisting op de fles.
Tijdens deze tweede gisting ontstaat koolzuur, dat  kan niet ontsnappen:
de mousserende wijn is geboren.

Liquoreux - Franse term voor zeer zoete, stroperige wijn.
Vaak gemaakt van door botrytus (een schimmel) aangetaste druiven,
die door de schimmmel ingedroogd zijn en daardoor een geconcentreerde wijn geven.
 

Liquoroso - Italiaanse term voor een krachtige, vaak versterkte wijn.
 

M

Terug naar het alfabet

Macération - Franse term voor inweking.
De tijd dat de gistende rode wijn in contact is met de schillen.
Hoe langer de macération, hoe meer kleur, aroma en tannine er aan de schil onttrokken wordt en in de wijn komt.
 

Macération préfermentique - Franse term voor koude inweking.
De tijd dat de most van witte druiven met de schillen in contact is.
Dit gebeurt nog vóór de gisting, om meer fruitaroma's van de schil aan de wijn mee te geven.
 

Madeira - eiland in de Atlantische Oceaan, ter hoogte van Marokko.
Het waait hier altijd, waardoor de temperatuur gematigd wordt.

De beroemde Madeira is een met alcohol versterkte wijn, gemaakt in 4 stijlen, die genoemd zijn naar de druivensoort:
Sercial (droog) Verdelho (licht zoet) Boal (zoet) en Malmsey (zeer zoet)
Helaas is de meest Madeira die in Nederland wordt verkocht gemaakt van de mindere Tinta negra druif.

Madériseren - door warmte verandert de wijn.
De wijn kleurt bruin en krijgt karameltonen.

Genoemd naar Madeira - de wijn die als balast meegenomen werd op schepen naar de tropen,
en daar door de warmte ging madériseren.

Madiran - wijngebied in Zuid-West Frankrijk.
Krachtige donkerrode wijnen met veel fruit, zuur en tannine van 4 druivensoorten:
Tannat, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc en Fer Servadou.

Met name de Tannat zorgt voor het intense karakter, de donkere kleur en de grote hoeveelheid tannine  in de wijn.

Malbec - rode wijndruif.
Onderdeel van de blend van druiven in rode Bordeaux.
Belangrijkste druif van Argentinië.
Pruimen, bramen, veel kleur en tannine.

Malolactische gisting - omzetting van appelzuur in melkzuur.
Een bacteriologische gisting die plaats vindt na de gewone vergisting.

De harde, agresieve appelzuren worden omgezet in zachte melkzuren.
Er wordt nog +/- 1 % extra alcohol gevormd.
Je proeft de malolactische vergisting als boter en noten in de wijn.

Gebruikelijk procedé voor alle rode wijnen.
Bij witte wijnen meestal niet, omdat er dan teveel frisheid verloren gaat.
Uitzondering: veel Chardonnay-wijnen, waaronder de houtgelagerde witte Bourgognes.

Malvasia - witte wijndruif.
Middellandse Zee: Italië, Griekenland, alle eilanden.
Zoete wijnen zoals Madeira en Vin Santo.

Manipulant - Franse term voor een wijnmaker.
Met name gebruikt in de Champagne.
 

Marc - Franse term voor pulp van geperste wijn: schilletjes, pitjes, steeltjes.
Engels: pomace.
De wijn die hier nog uitkomt wordt gedistilleerd tot eau de vie.
Deze eau-de-vie kan ook houtgelagerd worden en rijpen.

Het bekendste voorbeeld is Grappa uit Italië.

Marsanne - een witte wijndruif.
Weinig zuren, fijne smaak.
Vooral gebruikt in Rhône wijn, zoals de Hermitage.
Meestal geblend met de Roussanne druif.

Mas - Franse term voor een landgoed of wijndomein.
In Roussillon en noordoost-Spanje: Catalonië

Maso / masseria - Italiaanse term voor wijndomein.

Mataro - blauwe wijndruif.
Beter bekend als Mourverdre (Frankrijk) of Monastrell (Spanje)
Zachte wijnen met een zeer donkerrode kleur.

Menetou-Salon - wijngebied in de Loire - Frankrijk.
De buur van Sancerre. Frisse, aromatische witte wijnen van de Sauvignon blanc,
vrij stevige rode wijnen van de Pinot noir.

Tegenwoordig soms hoger in prijs dan de beroemde Sancerre.

Mercury - wijngebied in de Côte Chalonnaise - Bourgogne, Frankrijk.
Vooral bekend om rode wijnen van de Pinot Noir.

Merlot - rode wijndruif
Merlot is de basis van alle rode Bordeaux wijnen.
Zeer populaire internationaal sterk opkomende druif vanwege zijn zachte smaak.
Veel voorkomend in Californië.

Zacht, rond, volle body, hoog alcohol met smaken van pruimen, kersen en vijgen.
Leent zich goed voor houtrijping, krijgt dan aroma's van cederhout en tabak.
Verzacht de Cabernet Sauvignon in Bordeaux-wijn.

Omdat Merlot 2 weken eerder rijpt dan Cabernet sauvignon
is dit een veiliger druif voor de wijnboeren in Bordeaux.
Tijdens de oogsttijd (Frans: vendange) in de herfst, in september.oktober
kan het flink onweren en hagelen in de Bordeaux-streek.
Een heel jaar werken wordt zo in 10 minuten vernietigd.
Hoe eerder de druif geoogst kan worden, hoe veiliger.

Méthode traditionelle - Franse term voor tweede gisting op fles.
De tweede gisting op een afgesloten fles wijn met behulp van extra suiker en gist geeft koolzuur,
die niet kan ontsnappen en in de wijn trekt. Frans: tirage.

De beroemdste wijn gemaakt met deze methode: Champagne.
Overige wijnen op deze manier gemaakt noemt men crémant.
Bekendste wijn: de Spaanse Cava.

 

Micro brûlage - een uitvinding van Michelle Roland, een wereldbekende wijnmaker.
Aan de rijpende wijn wordt voortdurend hele kleine hoeveelheden zuurstof toegevoegd.
Hierdoor worden harde wijnen met veel tannine en zuren snel zachter.
 

Microklimaat - het klimaat in en rond de druivenstok.
Mesoklimaat is het klimaat in de wijngaard.
Macroklimaat is het klimaat in een wijnregio.

Millésime - Franse term voor oogstjaar, een aanduiding op de fles.
Meestal in gebruik voor mousserende wijnen waarbij normaal geen jaartal genoemd staat,
omdat het blends van verschillende jaren zijn.
Een millésime is dan een uitzonderlijk goede wijn van één jaar.

Mise en bouteille au château - Franse term voor botteling op het wijndomein.
Hiermee heeft de wijndrinker de garantie dat de wijn door de wijnmaker zelf in de fles is gedaan
en niet is vermengd met andere wijnen.

Mise sur lie - Franse term voor gebotteld met de lie: het gistdepot.
Dit geeft meer smaak aan de wijn.
Bekendste voorbeeld: Muscadet sur lie.

Mistelle - Franse term voor een drank op basis van druivensap.
Spaans: mistela. Ongegist druivensap en alcohol.
Bijvoorbeeld: Pineau de Charente (Cognac) Ratafia (Champagne)
en Moscatel de Valencia.
 

Monbazillac - wijngebied in de Bergerac - Frankrijk
Zoete witte wijnen van de Sémillon druif in de stijl van Sauternes:
met door botrytus aangetaste druiven, niet versterkt met alcohol.
 

Monopole - Franse term voor een wijngaard van één eigenaar.
Voornamelijk in de Bourgogne.

Montagny - wijngebied in de Côtes Chalonnaise - Bourgogne, Frankrijk
Witte wijn van de Chardonnay druif.

Morey-Saint-Denis wijngebied in Côtes de Nuits - Bourgogne, Frankrijk
Beroemd om de prijzige rode wijnen van de Pinot Noir druif.

Most - ongegist druivensap.
Ruw druivensap is troebel en bruin.

Moulleux - Franse term voor zoete wijn.
Vaak ook rond en dik van structuur.
 

Mourverdre / Mourvedre / Monastrel /Mataro - rode wijndruif.
Spanje, Bandol – Frankrijk, Californië
Dieprode kleur, veel alcohol en tannine. Leeft in een heet klimaat.

Mousseux - Franse term voor mousserend.
Een koolzuurhoudende wijn met belletjes of bubbels.
De druk is 3 - 6 bar.

Een wijn met een druk van1-2 bar heet pétillant: prikkelend.
 

Moutwijn - malt. Dit is geen wijn, want wijn is alleen gemaakt van druiven.
Moutwijn is een distillaat, gemaakt van gemout graan, zoals gerst.
Het is de basis van bier en whisky.

Het woord wijn is voorbehouden aan het alcoholisch vergiste sap van druiven.
Een naam gekoppeld aan het woord wijn mag echter wel, dan hoeft het niet van druiven te zijn gemaakt: moutwijn, notenwijn, enz.

Muffa Nobile - Italiaanse term voor edelrot.
Frans: pourriture noble. Engels: noble rot. Duits: Edelfäule.

Botrytus, een schimmel, zorgt voor indroging van de druiven.
Daardoor zijn de smaken in de wijn meer geconcentreerd.
Speciaal voor goudgele zoete wijnen zoals Sauternes en Tokaij.
 

Een druif met een enorm krachtig primair aroma: de geur van druiven en rozen.
Eén van de oudste druivenrassen ter wereld.
Kent vele kleuren: goud, roze, donkerblauw.
Een aantal onderrassen: Muscat a petit grain, Muscat d'Alexandrie, Muscat Ottonel.

Zowel gebruikt voor zoete als droge wijnen.
Zuid-Frankrijk: Roussillon. Voor de Vins doux Naturel.
Tevens een uitstekende geurige tafeldruif.

Ook in Spanje, Italië, Oostenrijk, Griekenland, Zuid-Afrika, Californië, Australië.

N

Terug naar het alfabet

Naoussa - wijngebied in Noord-Griekenland.
Rode wijnen met veel zuren en tannine van de Xinomavro druif.

Nebbiolo - rode wijndruif.
De naam is afgeleid van Nebbia: Italiaans voor mist, die veel voorkomt in Piemonte.
Basis van de beroemde Barolo en Barbaresco uit Piemonte.

Aroma's van viooltjes, hoge zuurgraad en stevige tannine.
Bleke kleur, neigt snel naar veroudering.
De wijnen kunnen zeer lang rijpen.

Nederlandse wijn is in opkomst. De kwaliteit is vaak nog matig, maar de vraag is hoog,
omdat Nederlanders graag wijn uit eigen land willen drinken.

Er zijn momenteel ongeveer 400 wijngaarden, verspreid over heel Nederland,
waarvan de meeste liggen in Zuid-Limburg, Brabant en Zeeland.
Het bekendste wijngoed is Apostelhoeve in Zuid-Limburg.

Dankzij de klimaatopwarming schuift de wijnbouwgrens naar het noorden op.
Ook Engeland heeft wijnbouw, Maar zelfs in Zweden en Finland is beperkt wijnbouw,

De bekendste wijndruiven in Nederland zijn Riesling, Mülller Thurgau en Auxerois.
Dit zijn witte druiven, waarvan met name Riesling verrassend goed kan zijn.

Het grootste probleem voor druiventelers zijn schimmelziektes zoals meeldauw.
Die ontstaan door het vochtige en koude klimaat.
In antwoord hierop zijn nieuwe rassen gekweekt zoals Rondo en Regent (blauwe druiven)
Dit zijn echter hybriden: kruisingen van Amerikaanse en Europese druivenrassen.
De smaak daarvan wordt veelal niet zo hoog gewaardeerd als die van Europese druivenrassen.

Négociant - Franse term voor wijnhandelaar, handelshuis
 

Negroamaro - blauwe wijndruif.
Betekent: zwart en bitter.
Gebruikt in de Salice Salentino wijn uit Puglia, Zuid-Italië.

Nemea - wijngebied in Noord-Oost Griekenland.
Volle, zachte en fruitige rode wijnen van de blauwe Agiorgitiko druif.

Nero d'Avola - blauwe wijndruif.
Rode wijnen met veel fruit en body, en een donkere kleur.
Vooral bekend in Sicilië.

Nieuw-Zeeland is één van de jongste wijnlanden ter wereld:
Pas sinds 50 jaar is er een georganiseerde aanpak van wijnbouw.

De witte wijnen zijn uitgesproken fris en de aroma's van vooral Sauvignon blanc overweldigend,
met aroma's zoals gras en buxus en tropisch fruit: lychee, mango, ananas.

De wijnen zijn zeer populair, met name in Australië en Amerika.
Omdat tegelijkertijd de productie nog klein is, zijn de wijnen duur.

Het zuidereiland heeft een uitgesproken koel klimaat.
Voor een wijnland buiten Europa is dat uitzonderlijk.
De bekendste wijnen komen uit Marlborough: het Noorden van het Zuidereiland.
Cloudy Bay is daar de bekendste producent van Sauvignon blanc.

Meest geteelde druiven:
1) Chardonnay
2) Sauvigon blanc
3) Pinot Noir

Daarna volgen Riesling en Gewürztraminer, druiven die het goed doen in de koelte van het Zuider-eiland.
Maar ook Cabernet Sauvignon, Merlot, Cabernet Franc en zelfs Malbec en Shiraz worden verbouwd,
vooral op het warmere Noorder-eiland.

Non filtré - Franse term voor ongefilterd.

Ongefilterde wijn heeft meer smaak,
maar de consument schrikt van het bezinksel in de fles.
Daarom wordt de meeste wijn gefilterd.

Novello - Italiaanse term voor jonge wijn.
Deze wijn is kort na de oogst gebotteld. Vergelijkbaar met Beuajolais primeur.
Begin november in Nederland verkrijgbaar.

O

Terug naar het alfabet

Meeteenheid voor de hoeveelheid suiker in de most.
Gebruikelijk in Duitsland. Vergelijkbaar met Beaumé (Frankrijk), Brix (Amerika),
KMW (Oostenrijk)

Okshoofd - een houten fustmaat.
Engels: Hogshead. Gebruikt voor vele soorten met alcohol versterkte wijnen en distillaten.
Voor elke drank is er een andere maat.
Bijvoorbeeld: Madeira en Marsala (209 liter) Port (259 liter) Armagnac (272,2 liter)

Oversteken - de wijn helder maken.
De wijn in een vat overhevelen (oversteken) naar een ander vat
en daarbij het bezinksel (de droesem) in het eerste vat achter te laten.
 

P

Terug naar het alfabet

Palo Cortado - een type sherry.

Palomino Fino - witte druif in Xerez – Spanje.
De enige druif voor droge sherry’s.

Voor zoete shery wordt de Palomino fino geblend met Moscatel of Pedro Ximenes druiven.

Parelada - witte wijndruif in Noordwest-Spanje.
Eén van de druiven in de blend voor Cava: Spaanse mousserende wijn,
gemaakt volgens de méthode traditionelle: 2e gisting op fles.

Parelada wordt in de Cava geblend blend met Macabeo (Viura) en Xarel-lo, en soms met Chardonnay.
Parelada geeft de zachtheid in de wijn.

Passito - Italiaanse term voor gedroogde druiven.

Pauillac - beroemdste gemeente in de Haut -Médoc, Bordeaux.
Uitsluitend hooggeprijsde rode wijnen, gedomineerd door Cabernet Sauvignon en Merlot.

In Pauillac staan drie van de vijf Premier Grands Crus:
Château Lafite Rothschild
Château Mouton Rothschild
Château La Tour

Pétillant - Franse term voor licht prikkelend, koolzuurhoudend.
Wijn met een druk van 1-2 bar.
Italiaanse term: frizzante.

Petit Champagne - gebied van de Cognac.

Petit Château - Wijnhuis in Bordeaux.
Heeft geen classificatie.

Petit Verdot - rode wijndruif.
Eén van de druiven die gebruikt mag worden in de druivenblend van Bordeaux.
Moeilijk te telen, ziektegevoelig.
Veel fruitaroma’s, geeft prachtige volle wijnen

Pinot blanc / Weissburgunder / Pinot bianco: witte wijndruif.
Elzas / Duitsland / Oostenrijk / Italië
Makkelijke druif om te telen, makkelijke wijn om te maken. Hoge opbrengsten.

In de Elzas wordt de Pinot Blanc als niet-edele druif gezien, mag daarom niet voor een Grand Cru gebruikt worden. De Pinot blanc komt veel voor in de Edelzwicker (blend).
Breed culinair inzetbaar, wordt vaak aangeprezen bij mosselen.

In Italië meestal een simpele massawijn.

Pinot Gris / Pinot Grigio / Grauburgunder
Elzas, Italië, Duitsland
Neutrale smaak, iets gerookt. Weinig zuren.
Iets vetter, meer body dan de pinot blanc.

In de Elzas noemt men deze druif "de Sultan"

Pinot Noir / Pinot nero / Spätburgunder
Een druif met een dunne schil, dé rode wijndruif voor een koel klimaat:
Bourgogne, Nieuw-Zeeland, Duitsland, Chili, Oregon.

Bleke kleur, hoge zuren. Kersen aroma. Kan zeer goed ouderen.
Geeft al snel een verkleuring naar oranje.
Goedkope Bourgogne is vaak onaangenaam: schraal, met hoge zuren.

Maar Pinot noir is ook de basis van de duurste wijnen ter wereld: top-Bourgognes:
Wijnen die tijdens het ouderen zeer delicaat en fijn van smaak worden, vaak op het randje van omslag.
Bordeaux-liefhebbers, die stevige wijnen gewend zijn, noemen Bourgogne 'slappe thee"

In Duitsland heet de Pinot noir Spätburgunder en doet het daar fantastisch.
Uitgerekend in de Ahr, één van de meest noordelijke wijnbouwgebieden, alsmede in Baden, de warmste wijnregio van Duitsland.
Hoog geprijsd, want de Duitsers drinken hun rode wijnen zelf, daardoor zijn ze weinig bekend in Nederland.

Pinot noir wordt overal in de wereld aangeplant, maar in warme landen zoals Zuid-Afrika en Australië kan de druif gaan "pinoteren".
Er komen dan aroma's vrij van verbrand rubber.

Pinotage - rode wijndruif, vrijwel uitsluitend geteeld in Zuid-Afrika.
Kruising van Pinot Noir en Hermitage (Cinsault)

Veel zuren, stevige body, krachtige smaken, hoog alcohol
Kan in een heet klimaat “pinoteren”: aroma’s van verbrand rubber geven.
Door zijn sterke smaak zeer geschikt bij geroosterd vlees, zoals de Afrikaanse "braai".

Pipe - Engelse term voor een pijp: een groot wijnvat.

Podere - Italiaanse term voor een klein wijndomein.

Pourriture noble - Botrytus Cinerea

Prädikat - Duitse kwaliteiswijn-indeling, ook in Oostenrijk.

Primair aroma - fruitaroma's in wijn, afkomstig van de druif.
Bekend is het primair aroma van de Muscat-druif, die hierdoor ook een zeer smakelijke tafeldruif is.

En primeur - wijnen die verkocht worden voordat ze gebotteld zijn.
Dit is met name gebruikelijk voor hoge kwaliteit Bordeaux wijnen.

Primeur is een algemene term voor het eerste fruit van het seizoen, 
zoals aardbeien in het begin van de zomer.

Priorat / Priorato - een wijngebied in Catalonië - Noord-Spanje.

Produttore - Italiaanse term voor (wijn)producent.

Propriétaire - Franse term voor eigenaar (van een wijngoed)

Prosecco - mousserende witte wijn uit Veneto, Italië.

Pupitre - dubbel staand houten rek voor Champagneflessen.
Hierin werden de Champagneflessen bewaard tijdens de rijping
en dagelijks gedurende 8 weken gekeerd door een remueur.
Daarmee werd de gist in de fles stapsgewijs naar de hals gebracht, zodat het makkelijk verwijderd kon worden.

Tegenwoordig is de pupitre vervangen door de gyropalette,
een machine die hetzelfde proces veel sneller doet: in 8 dagen.

De weduwe Clicquot, grondlegster van Veuve Clicquot Champagne,
ontwierp de eerste pupitre door in haar eikenhouten tafel gaten te boren.

Puttonyos - zoetheidsgraad van een Hongaarse Tokaij wijn.

Q

Terug naar het alfabet

QBA - Qualitätswein Bestimmter Anbaugebiete.
Kwaliteitswijn uit één van de 13 omschreven Duitse wijnbouwgebieden.

Quarts de Chaume - zoete wijn van Anjou, een streek in de Loire.
Gemaakt van de Chenin Blanc druif die botrytus heeft ondergaan:
indroging door edelrot, waardoor de smaken concentreren.

Quinta - Portugese term voor een boerderij of wijndomein.
Frans: Château of Domaine.

R

Terug naar het alfabet

 Raisin - Engelse term voor druif.

Recioto - zoete wijn gemaakt van gedroogde druiven.

Voor Amarone worden de druiven ongeveer een maand gedroogd, voor Recioto twee maanden.
Het suikergehalte is dan zo hoog dat er na de vergisting altijd restsuiker overblijft.
In gebruik bij Valpolicella en Soave - wijnen uit Veneto, Italië

Récoltant - Franse term voor iemand die druiven verbouwt en zelf oogst.

Remuage - Het verplaatsen van het gistbezinksel.

In gebruik bij Champagne, het depot wordt in 8 weken stap voor stap in de hals gebracht,
teneinde het makkelijk te kunnen verwijderen.
Dit gebeurde door een remueur, die tot 30.000 flessen per dag kon keren.
Tegenwoordig uitgevoerd door een gyropalette, een machine die het veel sneller doet: in 8 dagen.

Reserve - Franse term voor een wijn die lang gerijpt is.
Helaas geen beschermde term.
Italiaans: Riserva. Spaans: Reserva.

Alleen in Spanje is deze term wettelijk beschermd
en staat het voor een bepaalde periode van rijping.

Het Spaanse systeem voor rode wijn is:
Joven - geen of enkele maanden houtrijping
Crianza 2 jaar rijping, waarvan ½ jaar op hout
Reserva - 3 jaar rijping, waarvan 1 jaar op hout
Gran reserva - 5 jaar rijping, waarvan 2 jaar op hout

Reuilly - wijngebied in de Loire, ten Westen van Sancerre.
Droge witte wijnen van de Sauvignon blanc druif,
vrij pittige rode wijnen van de Pinot Noir druif.

Rias Baixas - D.O. gebied in Noord-West Spanje.

Ribatejo - wijngebied in Portugal boven Lissabon.
Rode en witte wijnen.

Riche - Franse term voor zoete mousserende wijn.

Riesling- witte wijndruif.

Riesling kan topwijnen produceren, vooral in koele tot zeer koele gebieden in Duitsland.
Riesling wordt overal verbouwd, met name in Duitsland, Oostenrijk, Elzas, Nieuw-Zeeland, Australië, Italië, Californië.
In Nederlandse wijn kan van Riesling een heel behoorlijke kwaliteit wijn gemaakt worden.

Hoge zuren, aroma’s van groene appel, kan “petrol” ontwikkelen. Heerlijk sappige wijnen.
Voor droge, halfdroge, mousserende en zoete wijnen.
Riesling verdraagt geen houtlagering. Goede kwaliteit botrytus-wijnen (edele rotting)
Topwijnen kunnen zeer lang ouderen: vele tientalen jaren.

Rkatsiteli - witte wijndruif, goed bestand tegen kou.
Meest geteelde druif in Rusland: 260.000 hectare!

Roussanne - witte wijndruif.
Rhône-druif, samen met de Marsanne.
Veel body, veel zuur, en fruitaroma's.

Ruby Cabernet - rode wijndruif.

Rueda - wijngebied in Spanje, ten westen van Ribera de duero.

Rully - wijngebied in de Côte Chalonnaise.
Witte stille en mousserende wijn van de Chardonnay druif.

S

Terug naar het alfabet

Saignée - Franse term voor "bloeden"
Een rosé die gemaakt wordt uit het weglopende sap van blauwe druiven
die nog niet geperst zijn.

Saint-Estèphe - noordelijkste wijngemeente van de Haut Médoc in Bordeaux.
Uitsluitend hooggeprijsde rode wijnen, gedomineerd door Cabernet Sauvignon en Merlot.

Saint-Croix-du-Mont - wijngebied bij Sauternes, Bordeaux.
Zoete witte wijnen van door botrytus aangetaste druiven.

Saint-Joseph - wijnregio in de Noord-Rhône.
Volle krachtige donkere wijnen van 100 % Syrah druiven.
Bekend als goede wijn bij wildgerechten.

Saint Julien - beroemd wijndorp in de Haut Médoc - Bordeaux
Uitsluitend hooggeprijsde rode wijnen, gedomineerd door Cabernet Sauvignon en Merlot.

Salice Salentino - wijngebied in Puglia, Zuid-Italië.
Volle, warme, fruitige wijnen van de Negroamaro druif.

Sangiovese (de naam betekent: bloed van Jupiter) - een rode wijndruif.
Voornaamste teelt in Italië, Californië, Australië, Argentinië.

Stevige zuren, rood fruit aroma's, droge klassieke wijnen.
Voor topkwaliteit wijnen in Toscane, Italië: Chianti, Brunello, Vino Nobele di Montepulciano.

Later in combinatie met Cabernet Sauvignon de basis voor de trendy en zeer dure "Super Toscans".
De eerste Super Toscan was de Tignanello van wijnhuis Antinori.
Een andere bekende Super Toscan: Sassicaia van Tenuta san Guido.

Sauvignon blanc - witte wijndruif.
Loire, Bordeaux, Spanje, Nieuw Zeeland, Australië, Zuid-Afrika, Argentinië, Chili, Californië.

Stuivende aroma’s van kruisbessen, asperges, appel, buxus, lychee
Hoge frisse zuren.
Sauvignon Blanc gedijt het best in gematigd koele streken.

Beroemd in de Loire, waar de stuivende aroma's het meest 'getemd' zijn:
Sancerre, Pouilly-fumée en Menetou Salon.

Ook in Bordeaux, samen met Sémillon en Muscadelle.

Het boegbeeld van Nieuw-Zeelandse wijnen in Marlborough (Zuider eiland),
met zijn pebble stones: grote keien.
Daar krijgt de Sauvignon blanc krachtige aroma's van tropisch fruit.
Bekendste producent in Marlborough: Cloudy bay.

Savennières - wijngebied in Anjou - Loire.
Droge witte wijnen van de Chenin blanc druif.

Schroefdop - de toekomst

Secundaire aroma's - aroma's in wijn, ontstaan door vergisting.
Typisch secundaire aroma's zijn banaan en brooddeeg.

Sémillon / Semillon - witte wijndruif.

Aroma’s van abrikozen, perzik, honing.
Zeer geschikt voor "pourriture noble": edele rotting, en dus voor zoete wijnen zoals Sauternes.

Veel geteeld in Bordeaux, Australië en Californië.

Sherry - versterkte wijn uit Xerez, Zuid-Spanje
De enige druif voor droge sherry is de witte Palomino Fino, een druif met vrij neutrale smaak.
Er zijn twee types sherry: met of zonder oxidatie tijdens de rijping in houten vaten.

Flor is het geimzinnige proces van een zwevende gistlaag op de wijnen, dat op slechts enkele plaatsen in de wereld spontaan optreedt.
Doordat de flor de sherry afsluit van de lucht treedt er geen oxidatie op.

Sherry's met flor, zonder oxidatie zijn de bleekgele en strodroge Fino en Manzanilla.
Deze sherry's hebben een licht zilte smaak.

Sherry zonder flor, met oxidatie: de oloroso.
Deze sherry is bruin en heeft duidelijke tonen van noten.

Een tusenvorm is de amontillada: sherry met gedeeltelijk flor tijdens de opvoeding.

Voor zoete shery wordt de Palomino fino geblend met Moscatel of Pedro Ximenes druiven.

Smaragd - wijntype in de Wachau, Oostenrijk.
Rijke, droge wijnen met veel body, van rijpe, laat geoogste druiven.

Solera - Spaans systeem voor oudering en blend van wijnen in fusten.
Solera betekent: bodem.

Spumante - Italiaanse term voor mousserende wijn.
Mousserende wijn heeft  een druk van 3-6 bar.

Stierenbloed - Egri Bikaver: Hongaarse rode wijn.
Krachtige, donkerrode wijn van o.a. de Blaufränkisch en Kadarka druif.

Strohwein / Schilfwein - zoete Duitse wijn.
Gemaakt van druiven die op stro of riet gedroogd zijn.

Super Second - Bordeaux wijn van zeer goede kwaliteit.

Supérieur - Franse term voor wijn met 1 % meer alcohol.
Italiaans: superiore.

Supertoscan - rode wijn uit Toscane, gemaakt van Cabernet Sauvignon,
eventueel met Sangiovese. Trendy en zeer dure wijnen.

De eerste Supertscan was de Tignanello van wijnhuis Antinori.
Een andere bekende Supertoscan: Sassicaia van Tenuta san Guido.

Sur pointe - De mousserende wijn is klaar voor het dégorgement:
het verwijderen van het gistbezinksel.
De fles staat nu helemaal ondersteboven, het gistdepot zit in de hals.

Syrah / Shiraz - rode wijndruif.

Krachtige wijnen, diepe paarsrode kleur, zelfs bij het ouderen.
Aroma’s van pruimen, peper, grafiet.
Gedijt het best in een heet klimaat.

In de Noord-Rhône van Frankrijk gebruikt als mono-cépage: wijn gemaakt van één druif.

De krachtigste en donkerste wijnen van Frankrijk, met name: Hermitage.
In de Zuid-Rhône geblend met o.a. Cinsault en Grenache.

De topdruif van Australië, gebruikt voor de beroemde “Grange”
Barosso is hét gebied voor top-Shiraz in Australië.

Shiraz wordt overal ter wereld aangeplant en geeft ook uitstekende wijnen in
bijvoorbeeld Californië en Zuid-Afrika.
 

De Shiraz wordt in de Nieuwe Wereld met succes geblend, vaak met Cabernet Sauvignon.

Száraz - Hongaarse term voor droge wijn.

T

Terug naar het alfabet

Tanat - rode wijndruif.

Diepzwarte zeer krachtige wijnen met veel fruit, hoog zuur en zeer veel tannine.
Cahors – Frankrijk, Samen met Malbec wordt hier de "vin noir" gemaakt: zwarte wijn.
Dankzij de "micro brulage" van Michel Roland is de Cahors-wijn een stuk zachter geworden.
Micro brulage is het voortdurend toevoegen van een hele kleine dosis zuurstof aan de rijpende wijn.

Tannat is de belangrijkste kwaliteitsdruif in Uruguay, waar warmte voor rijpheid zorgt,
waardoor de tannine zachter is en het fruit in de wijn goed tot zijn recht komt.

Tarrango - blauwe wijndruif.
Gekweekt voor hete klimaten. Lichte wijnen, voornamelijk Australië.

Tastevin - een napje waarmee wijn geproefd wordt.
Traditioneel in Bourgogne. Ook gebruikt door: "Les Chevalliers de Tastevin"

Tavel - wijngebied in de zuidelijke Rhône.

Tempranillo: rode wijndruif
Veel kleur, medium zuur. Goed rijpingspotentieel.

In Noord Spanje de basis van de beroemde Rioja, alsmede van de Pesquera
en Vega Sicilia in Ribera de Duero.
De beroemdste Vega Sicilia is de Unico, een wijn die vele jaren op vat rijpt.
Deze wijn kan extreem oud worden en daarbij aan kwaliteit winnen.

Tempranillo heeft veel klonen en bijnamen zoals Cencibel en Ull de lebre.
Tempranillo heet in Portugal onder andere Tinto Roriz en is een deel van de druivenblend voor Port.

Tenuta - Italiaanse term voor (wijn)domein.

Terroir - Franse term voor een samenhang van bodem, klimaat en druivenras.

Tertiaire aroma's - aroma's die ontstaan door rijping van de wijn.
Dit wordt bouquet genoemd.

Toro - wijngebied in Noord-Spanje.
Grenzend aan Rueda. Fruitige volle rode wijnen van de Tempranillo druif.

Trebbiano (Ugni blanc) - een witte wijndruif.

Hoge opbrengsten, neutrale wijnen.
Met moderne koele vinificatie in roestvrij stalen tanks een smakelijke, makkelijke en goedkope wijn.

Meest geteelde witte druif in Frankrijk en Italië.
Basis van cognac-wijnen.

Tri / meervoud: tries - Franse term voor selectie van druiven.
De druiven worden per rondgang tijdens de pluk geselecteerd op rijpheid.

Trincadeira - blauwe wijndruif.
Portugal, zachte wijnen met aroma van pruimen.

Trockenbeerenauslese - zeer zoete Duitse wijn.
Gemaakt van volledig door Edelfäule (botrytus) aangetaste druiven:
Een schinmmel, die de druiven indroogt en daardoor de smaken concentreert.

Tuilé - Franse term voor wijn met de kleur van een dakpan: roodbruin.
Een kenmerk van oude rode wijnen, als de kleur verandert:
van paarsrood via robijnrood naar bruinrood.

U

Terug naar het alfabet

Uva - Italiaans voor druif.

Uvaggio - Italiaanse term voor een blend van druiven.

V

Terug naar het alfabet

Vacqueyras - AOC wijngebied in Zuid-Rhône - Frankrijk

VDN - Vin Doux Naturel - zoete wijnen, versterkt met wijnalcohol.
Met name in Roussiilon en Zuid-Rhône.
De bekendste: Muscat de Rivesaltes, van de Muscat-druif.
En: Banyuls, van de Grenache-druif.

Vecchio - Italiaanse term voor oude wijn.
Een door wijnwetten beschermde benaming.

Vendange - Franse term voor wijnoogst.
Italiaans: Vendemmia. Duits: Ernten. Engels: Harvest.

Als er op een etiket van een wijnfles een jaartal staat, wordt altijd het oogstjaar bedoeld.
Soms kom je op een fles 2 jaartallen tegen, dan is dat het oogstjaar en het jaar waarop de wijn in de fles is gedaan.

Vendange á la main - Franse term voor met de hand oogsten.

Vendange tardive - Franse term voor laat geoogste, rijpe of overrijpe druiven.
Engels: late harvest. Duits: Spätlese.
Meestal voor zoete wijnen.

Verdejo - een witte wijndruif.
Rueda – Spanje. Populaire, herontdekte druif.
De wijn is hier genoemd naar de druif: Verdejo.

Aroma’s: fris, stuivend, met pruimen en peren.
Lijkt veel op Sauvignon blanc en wordt daar vaak mee geblend.
Sappige, smakelijke en vriendelijk geprijsde wijnen.

Verdelho - witte wijndruif.
Portugal, Madeira. Voor fruitige droge en zoete wijnen.

Verdichio - witte wijndruif.

Vernaccia - witte wijndruif.
Veel zuren. Witte wijn uit Toscane.

Vieilles vignes - Franse term voor oude wijnstokken.
Meestal wijnranken die meer dan 50 jaar oud zijn. Geen beschermde naam.

Door hun leeftijd geven deze wijnstokken minder en kleinere druiven,
waardoor de smaak van de wijn geconcentreerder wordt.

Viejo - Spaanse term voor oude wijn.

Vigna, Vigneto - Italiaanse term voor wijngaard.

Vignoble - Frans term voor wijngaard.

Vin de garde - Franse term voor bewaarwijn.
Een wijn met veel bewaarpotentieel, meestal door hoge zuren en ruim tannine.

Vin de paille - Frans term voor stro-wijn.

Viña - Spaanse term voor wijngaard.
Portugees: Vinha.

Vinificatie - Franse term voor het maken van wijn.

Vino generoso - Spaanse term voor met alcohol versterkte wijn.

Vino Nobile di Montepulciano - Italiaanse wijn uit Toscane.

Viognier, een wite wijndruif

Aroma's van perzik en abrikozen, gemiddelde zuurgraad.
Gedijt goed in een warm klimaat.

Een druivenras dat bijna uitgestorven was, op een paar perceeltjes na: in Condrieu, Noord-Rhône.
Omdat de steile hellingen in Condrieu zeer moeilijk te bewerken zijn was deze druif bijna opgegeven.
Herontdekt in de Beaujolais, en nu zeer populair in de nieuwe wijnlanden: Australië Argentinië, Californië, Zuid-Afrika.

Viticoltore - Italiaanse term voor wijnboer, druiventeler

Vitigno - Italiaanse term voor druivenras.
Uva is het woord voor druif in het algemeen.

Vitis Vinifera is de naam van de druivenfamilie voor de wijnbouw.
Alleen de Europese druivenrassen zijn geschikt voor goede wijnen.
Er zijn ongeveer 6000 bekende druivenrassen geschikt om wijn van te maken.

Het is verboden om drank van andere druivenrassen "wijn" te noemen.
Ook mogen voor wijn geen hybrides gebruikt worden:
kruisingen van de Europese en Amerikaanse druif.
Er zijn een paar uitzonderingen hierop:

Vidal, een hybride van de Franse Ugni blanc en de Amerikaanse Seibel druiven,
gebruikt voor Canadese Ice Wine.

Baco 22A, gebruikt voor Armagnac en de enige toegestane hybride-druif in Frankrijk.

Viura of Macabeo - witte wijndruif.
Gebruikt voor witte Rioja en mousserende Cava in Spanje.

Vivace - Italiaanse term voor "levendig" - iets mousserend.

Vluchtige zuren - azijnzuur, veroorzaakt door de azijnbacterie.

Vosne-Romanée - wijngebied in Côte de Nuits - Bourgogne, Frankrijk
Rode wijn van de Pinot noir. Zeer kostbare Romanée-Conti Grand Cru.

Vougeot - Wijngebied in Côte de Nuits - Bourgogne, Frankrijk

W

Terug naar het alfabet

De grootste internationaal erkende wijnopleider van de wereld is WSET:
Wine and Spirits Education Trust.

Jaarlijk bedient WSET 22.000 cursisten in 35 landen.
De opleidingen worden gegeven op diverse aansluitende niveaus:
beginners (Intermediate), gevorderden (Advanced), 
en het hoogste niveau in Nederland: Diploma Course.
Daarna is er nog de mogelijkheid tot doorstroming naar MA: Master of Wine.

In Nederland georganiseerd door Frank Smulders MA.
www.wijneducatie.nl of: wijnstudio.nl

In Engeland:
www.wset.co.uk

Wijnbouw-klimaat of macro-klimaat.

Wijndomein / wijnhuis - wijnproducent die zijn eigen eigen druiven teelt.

Wijnmaken: rood, rosé, wit.

Wijnproductie - de wereldwijnproductie is 30 miljard liter per jaar.

Wijnsteen / wijnsteenzuur -natriumcarbonaat.
Neerslaande zouten die op de bodem van de fles te zien zijn als glinsterende kristallen.
Ongevaarlijk, maar de consument vertrouwt het niet.
Wijnsteenzuur wordt uit de wijn gehaald door de wijn vóór botteling te koelen op 0 graden celcius.

Wijnstok - Geslacht: Vitis. Ondersoort: Vinifera.
Frans: vigne. Engels: Vine.

Een wijnstok kan ruim 100 jaar oud worden.
Een oude wijnstok (meer dan 50 jaar) geeft een gering aantal kleine druiven.
De kwaliteit daarvan is geconcentreerder.

Een wijnstok begroeit van nature een gebied van een halve hectare.
De wortels gaan afhankelijk van de bodemsoort diep de grond in.
Meestal enkele meters, maar in de zachte kalkbodem van de Champagne wel 20 meter.

De wijnstok is zeer sterk en kan op droge plaatsen groeien waar andere planten het opgeven.
De wijnstok doet het ook goed op vruchtbare bodems, maar de kwaliteit van de druiven wordt dan minder.
De grootste vijand van de wijnstok is te veel vocht, dan ontstaan er schimmelziektes.
Strenge vorst kan grote schade aanrichten en een wijngaard in één klap verniteigen.

Wijnvat - houten ton voor de rijping van wijnen.
Meestal van eikenhout, maar ook van moerbei, walnoot, beuk of andere soorten.

Frans eiken uit het Massif Central geeft een fijne houtsmaak,
Amerikaans eiken geeft meer smaak aan de wijn, met name vanille-tonen.

Hoe groter het vat en hoe langer gebruikt, hoe minder de invloed op de wijn.

Winzer Genossenschaft - Duitse term voor wijncoöperatie.

X

Terug naar het alfabet

Xarel-lo - druif die gebruikt wordt in de blend voor Cava:
Spaanse mousserende wijn, gemaakt volgens de méthode traditionelle: 2e gisting op fles.
Xarel-lo is de kwaliteitsdruif, die zorgt voor kracht en aorma.

Rode wijndruif uit Griekenland.
Veel zuren en tannine, kruidige aroma's van tabak, tomaat en zoethout.
Wordt wel vergeleken met de Italiaanse Nebbiolo.

Y

Terug naar het alfabet

Yecla - DO wijngebied in Zuidoost-Spanje, ten Noordwesten van Alicante.
Donkerrode wijnen van de Monastrell druif.

Z

Terug naar het alfabet

Zinfandel - rode wijndruif
Verwant aan de Italiaanse Primitivo en de Kroatische Plavac mali.

Bekendste druif van Californië voor droge tot halfzoete wijn.
Heeft een uitgesproken fruitaroma: aardbeien, frambozen.
In vele stijlen gemaakt: van slap-zoete lichtrode of jammige wijn tot prachtige volle fruitige wijnen.

Zwavel in wijn: Zwaveldioxide - SO2, een conserveringsmiddel.
Europees toelatingsnummer: E 220.

Alle wijnen bevatten SO2 ter conservering.
SO2 bindt de zuurstof en gaat oxidatie tegen.
Ook verhindert SO2 de groei van micro-organismen: bacteriën en gisten.

Te veel SO2 herkent men door een scherpe prikkel, hoog in de neus.
Sommige wijnen hebben een zwavel-aroma. Dat is geen fout, maar een terroir-expressie:
bodemsoorten zoals leisteen en vulkanische grond in combinatie met de druif.